Je mag weer stemmen voor de gemeenteraad (dus kan je dat maar beter doen ook)

Op woensdag 18 maart is het weer zo ver: je mag weer je stem uitbrengen. Dit keer voor de gemeenteraad. Maar waarom zou je weer, voor de vierde keer in 2,5 jaar tijd, een bolletje rood kleuren? Wellicht heb je wel helemaal geen vertrouwen meer in de politiek en vind je het een verspilling van je tijd. Dat is goed te begrijpen als je naar de Haagse politiek kijkt, maar kan je dat de lokale bestuurders hier kwalijk nemen? En als je vindt dat het in jouw gemeente slecht geregeld is, ga dan juist stemmen om een andere koers te bewerkstelligen!

Lage opkomstcijfers

In tegenstelling tot de ver-van-mijn-bedshow van de Europese politiek, is de gemeenteraad het politieke podium dat het dichtst bij de burgers staat. Dan zouden Nederlanders daar toch ook in geïnteresseerd zijn zou je denken? Toch is dat niet per se te zien in de opkomstscijfers. Bij de laatste verkiezingen van 2022 liet maar 50,99% van de kiesgerechtigden hun stem horen. Vergeleken met de afgelopen Tweede Kamer verkiezingen van oktober 2025 (85,9%) ligt de opkomst voor lokale verkiezingen dus een stuk lager. Terwijl jij vaker iets merkt van regels die op lokale schaal worden veranderd dan van landelijk beleid. Als er de laatste jaren in Den Haag al echt wat substantieels verandert op grote dossiers ...

Zoals op de site van de rijksoverheid te lezen valt beslist de gemeenteraad over plannen en regels in de gemeente. Maar kennelijk interesseert het mensen niet zo heel veel wat voor plannen er worden gemaakt. Dat terwijl de gemeenteraad besluiten maakt over woningbouw, zorg, verkeer, onderwijs, sport, en niet geheel onbelangrijk, gemeentelijke belastingen. Als ik dit vertaal naar de Oudewaterse situatie roept dit de vragen op: wat gebeurt er met het zwembad? Willen we het dorpshuis De Boezem financieel ondersteunen? Hoe maken we de binnenstad autovrij? En voor de gemeente Montfoort: hoeveel ruimte is er voor woningbouw? Hoe moet de nieuwbouw van het dorpshuis De Vaart eruit komen te zien?

Waarom velen niet stemmen

Als deze lokale onderwerpen erg spelen én de gemeenteraad zich hier mee kan bemoeien, waarom stemmen zoveel inwoners dan niet? Net als elke Gen-Z’er went ik mij voor een antwoord op deze vraag tot een AI-chatbot. Deze geeft mij de volgende zes redenen: 1) een gebrek aan bekendheid en interesse, 2) perceptie van minder impact, 3) complexiteit, 4) praktische drempels, 5) een gebrek aan zelfvertrouwen en 6) demografische factoren.

Na een snelle factcheck kom ik erachter dat deze redenen inderdaad best plausibel zijn. Neem de eerste reden: daar kan meer media-aandacht veel aan veranderen. Met mijn verslagen uit de gemeenteraad probeer ik hier al mijn steentje aan bij te dragen. Toch hoor ik vaak nog terug dat ik wel ‘moeilijke woorden’ heb gebruikt. Want wat is nou precies een ‘motie vreemd’? Als je hierdoor afhaakt, is het niet gek dat je interesse voor politieke artikelen afneemt. Als de media helderder schrijven, draagt dit bij aan meer kennis en bewustwording. Dan ligt hier ook wel een taak voor de beheerder van de website van de gemeenteraad uit Oudewater. Deze site verdient namelijk wel een update. Hoewel alle binnengekomen stukken netjes worden gepubliceerd, wordt bij de pagina van de raadsleden het stemgedrag niet bijgehouden. Dit is jammer, omdat je zo als burger snel en gemakkelijk een overzicht zou kunnen krijgen hoe een partij naar verschillende onderwerpen kijkt.

Toch maak ik mij het meest zorgen om de laatste reden: demografische factoren. Hiermee wordt bedoeld dat jongeren, mensen met een migratieachtergrond en laagopgeleiden vaker niet stemmen bij de verkiezingen. Neem jongeren, zij ontdekken vaak later welke rol de gemeente in hun leven speelt, namelijk pas als ze ergens een probleem mee hebben en erachter komen dat de gemeente daar verantwoordelijk voor is. Zoals bij het woningtekort of sportvoorzieningen. Voor al die besluiten kan de stem van jongeren de doorslag bepalen tussen wel of niet meer woningen voor starters bijvoorbeeld.

Dus beste IJsselbode-lezer: ga stemmen woensdag 18 maart. De democratie is een feestje, maar dan moet je wel zelf de slingers ophangen.