Spettoet

Feestweek! Tien dagen geleden onze Pfizer-BionTech deel één gehaald, gisteren koningsdag, afgelopen vrijdag verjaardagsfeest in huis, zaterdag bijkomen, zondag de uitlopers ervan, maandag lintjesregen (een bescheiden buitje, dit jaar), en in die paar dagen meer familieleden gezien dan in het afgelopen jaar en wij waren wel gewaarschuwd om géén foto met z'n allen op het bordes te laten maken. Of er geknuffeld is: gaat u niks aan.

Met gasten die in keurige toegestane bubbels van één of twee (al dan niet met kind) in de loop van de dag arriveren is een uitgebreide Indonesische rijsttafel de ideale hap die je van tevoren klaar hebt, de rijst, het stoofvlees, de sajoers, eieren, sauzen, geroosterde kokoskruimels, ingelegde paprika, sambals, zelfgebakken kroepoeks en empengs. Altijd liefhebbers die zich over het vuurtje en de satés willen ontfermen.

Het oorspronkelijke idee van een feestmaal in de dorpen op de Indonesische eilanden was: wekenlang alles verzamelen wat je voor het feestmaal kunt gebruiken en samen delen: verwacht je twaalf gasten en hebben je kippen die week maar tien eieren gelegd, dan heb je wèl twintig halve hardgekookte eieren, of toch minstens een flinke omelet. Andere culturen kennen soortgelijke grondbeginselen van gemeenschapszin: als je vijf broden hebt en twee vissen...

Bij het klaarmaken ontrolt zich een caleidoscoop aan subtiele geuren, die nauwelijks kunnen evenaren met het origineel, maar het wordt toch een vorstelijke rijsttafel.

Als nagerecht bestelden we een spekkoek, bij ons thuis spettoet genoemd omdat mijn zusje de ta niet zeggen kon. Tante Stan bakte de spettoet altijd zelf: de ene helft van een zoet beslag (Javaanse suiker, bloem, boter, blikje gecondenseerde melk, zout) met alleen vanille, de andere helft met kaneel, fijngewreven anijszaad, kardemompitten, geraspte nootmuskaat en gruis van kruidnagel, en dan laag om laag gebakken onder de grill. Geur en smaak om nooit te vergeten.

En terwijl je je bijvoorbeeld beeld en geluid meestal goed kunt herinneren, zijn bijzondere geuren en smaken dingen die je weliswaar voor het leven opslaat maar die je toch niet actief in herinnering kunt roepen. Tot dan onverwacht het geur- en smaakgeheugen die overweldigende ervaring van zestig jaar geleden ineens in herinnering brengt, ditmaal uit de gebaksdoos van de Spekkoekkoningin: Spettoet! Compliment!

Otto Beaujon

Otto Beaujon